Już 1 kwietnia mieszkańcy Krakowa będą mieli niepowtarzalną okazję bliżej poznać postać jednego z najważniejszych budowniczych miasta – profesora Izydora Stella-Sawickiego. W Pałacu Krzysztofory przy Rynku Głównym 35 zostanie otwarta wystawa poświęcona jego życiu i pracy, a całość wzbogaci wykład prof. Marka A. Stella-Sawickiego z University College London pod hasłem „Prof. Izydor Stella-Sawicki (1881–1957). Uczony, wizjoner, organizator. Między historią a pamięcią”. Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 17:00, wstęp pozostaje otwarty dla wszystkich zainteresowanych, a inicjatywa stanowi część cyklu „Widok na Krakowian”, prezentującego sylwetki wybitnych postaci związanych z miastem.
Profesor, który zmienił oblicze Krakowa
Postać Izydora Stella-Sawickiego nierozerwalnie łączy się z rozwojem krakowskiej nauki i inżynierii. Urodzony w 1881 roku we Lwowie, pochodził z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych – jego ojciec, Jan Stella-Sawicki, był zasłużonym uczestnikiem powstania styczniowego. Od samego początku edukacji Stella-Sawicki wyróżniał się techniczną pasją i zaangażowaniem w sprawy publiczne. Ukończył Wydział Inżynierii na Politechnice Lwowskiej, uzyskując tytuł inżyniera w 1904 roku, a swoją pierwszą pracę podjął przy budowie infrastruktury wodnej w Galicji.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę zaangażował się w prace administracyjne, kierując Oddziałem Wodnym w Kielcach, gdzie odpowiadał za ważne projekty hydrotechniczne.
Innowator na polu nauki i techniki
Oprócz działalności administracyjnej, Stella-Sawicki od lat 20. XX wieku związany był z krakowskim środowiskiem akademickim. Jako wykładowca, a następnie profesor Akademii Górniczej, specjalizował się w konstrukcjach żelbetowych, które w tamtym okresie uznawane były za nowatorskie rozwiązanie inżynieryjne.
Pod jego kierownictwem powstały między innymi pierwsze mosty żelbetowe w Małopolsce, nowoczesne projekty dla przemysłu energetycznego, takie jak elektrownia Jaworzno, a także ambitne konstrukcje lotnicze, w tym hangar w Rakowicach. Nie ograniczał się jedynie do dużych realizacji – zaprojektował również systemy ochrony przeciwpowodziowej Wisły oraz infrastrukturę kanalizacyjną dla Oświęcimia.
Twórca Politechniki Krakowskiej
Jednym z kluczowych osiągnięć profesora była idea utworzenia Politechniki w Krakowie. Już w 1929 roku wystąpił z taką inicjatywą, dostrzegając potrzebę wyspecjalizowanej kadry technicznej w dynamicznie rozwijającym się regionie. Jego działania intensyfikowały się po II wojnie światowej. W styczniu 1945 roku stanął na czele Komitetu Organizacyjnego, którego zadaniem było powołanie politechniki do życia. Wkrótce – decyzją Rady Ministrów – powstały pierwsze Wydziały Politechniczne, a datę 1 kwietnia 1945 roku przyjmuje się za symboliczny początek Politechniki Krakowskiej.
Wojenne doświadczenia i powrót do działalności naukowej
Trudne czasy II wojny światowej nie oszczędziły profesora. 6 listopada 1939 roku, w ramach niemieckiej akcji przeciwko środowisku akademickiemu, został zatrzymany i trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Pobyt w niewoli poważnie odbił się na jego zdrowiu, lecz po zwolnieniu w lutym 1940 roku Stella-Sawicki wrócił do Krakowa, gdzie mimo trudności kontynuował działalność naukową i organizacyjną.
Trwały wpływ na przyszłe pokolenia
Profesor Izydor Stella-Sawicki zmarł w 1957 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który wciąż inspiruje kolejne generacje inżynierów i naukowców. Jego projekty wpłynęły na rozwój infrastruktury w regionie, a postawa oraz działalność dydaktyczna ukształtowały wielu znakomitych przedstawicieli nauk technicznych. Wkład profesora w budowę Politechniki Krakowskiej i rozwój szkolnictwa wyższego w Krakowie stanowi dzisiaj fundament, na którym opiera się współczesna pozycja uczelni.
Wystawa i wykład organizowane w Pałacu Krzysztofory mają na celu przypomnienie niezwykłego życiorysu i dokonań człowieka, który nie tylko budował nowoczesną Polskę, lecz również kształtował jej przyszłość poprzez edukację i wizjonerskie projekty. Otwarty charakter wydarzenia pozwala mieszkańcom Krakowa odkryć, jak silne były związki ich miasta z postacią profesora Stella-Sawickiego oraz jakie znaczenie ma jego dziedzictwo dla obecnych pokoleń.
Źródło: Urząd Miasta Krakowa
