Kraków ponownie staje się centrum światowej literatury – od 19 do 25 października 2023 roku miasto gości 18. edycję Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada. To jeden z najważniejszych festiwali literackich w Europie Środkowej, który przyciąga autorów, intelektualistów i entuzjastów książek z Polski i zagranicy. W tym roku szczególną uwagę przyciąga nie tylko lista znanych gości, ale także mocny temat przewodni, odpowiadający na współczesne wyzwania społeczne.

„Nieposłuszeństwo” – motyw, który łączy różne pokolenia twórców

Hasłem tegorocznej edycji jest „Nieposłuszeństwo”, wybrane przez organizatorów – Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe oraz Fundację Tygodnika Powszechnego. To szeroko rozumiane pojęcie staje się inspiracją do refleksji: jak sprzeciw wobec norm, niesubordynacja i indywidualizm przejawiają się w literaturze oraz w codziennym życiu? Uczestnicy festiwalu wspólnie poszukują odpowiedzi, wymieniając się poglądami i doświadczeniem, co pozwala zobaczyć nieposłuszeństwo z rozmaitych perspektyw kulturowych i pokoleniowych.

Dziedzictwo Josepha Conrada a współczesność

Patron festiwalu, Joseph Conrad, znany był z głębokiego rozumienia przemian społecznych i wyzwań, jakie niesie globalizacja. Jego twórczość, silnie osadzona w kontekście przemian epoki, inspiruje organizatorów do zadawania ważnych pytań o rolę literatury we współczesnym świecie. Dyskusje podczas festiwalu skupiają się na tym, jak Conradowskie idee buntu i poszukiwania tożsamości są dziś aktualne – szczególnie wobec dynamicznych zmian technologicznych i społecznych.

Filozofia buntu Alberta Camusa – 75 lat „Człowieka zbuntowanego”

Jednym z kluczowych punktów programu jest analiza myśli Alberta Camusa, którego dzieło „Człowiek zbuntowany” obchodzi 75. rocznicę wydania. Wnuk pisarza, David Camus, razem z historyczką Joanną Ostrowską oraz zaproszonymi ekspertami, prowadzą rozmowy o tym, jak filozofia buntu Camusa inspiruje nowe pokolenia i jakie wyzwania stawia przed czytelnikami dziś.

Spotkania z międzynarodowymi i polskimi autorami

Wśród gości tegorocznej edycji są m.in. Juan Gabriel Vásquez, kolumbijski pisarz znany z krytycznego spojrzenia na podziały społeczne, oraz Cristina Rivera Garza – meksykańska laureatka Pulitzera, autorka głośnej książki „Niezniszczalne lato Liliany” poruszającej temat przemocy wobec kobiet. Swoje miejsce na festiwalu mają także polscy twórcy, tacy jak Szczepan Twardoch, który regularnie podejmuje temat buntu w swojej prozie, oraz Joanna Ostrowska, badaczka historii kultury.

Literatura młodych, zmiana języka i nowe formy wyrazu

Festiwalowa scena oddaje głos także młodszemu pokoleniu autorów. Rene Karabasz z powieścią „Zanim dojrzeją granaty” zdobyła uznanie międzynarodowych jurorów, a brytyjska twórczyni Sophie Gilbert („Girl on Girl”) analizuje współczesne formy nieposłuszeństwa w kulturze młodzieżowej i literaturze kobiecej. Te spotkania pokazują, że temat sprzeciwu wobec schematów jest żywy i aktualny w twórczości osób rozpoczynających dopiero literacką karierę.

Hip-hop jako literacki głos sprzeciwu

Nowością tegorocznej odsłony jest mocniejsza obecność kultury hip-hopowej, reprezentowanej m.in. przez Ryszarda „Peyę” Andrzejewskiego. Organizatorzy zwracają uwagę, że ten nurt muzyczny i społeczny to nie tylko forma ekspresji artystycznej, ale także narzędzie walki o głos dla tych, którzy na co dzień są marginalizowani. W ramach festiwalu odbędą się debaty dotyczące wpływu hip-hopu na język, literaturę i tożsamość pokoleń.

Program dostosowany do potrzeb każdego czytelnika

Festiwal oferuje rozbudowany program – od spotkań autorskich z takimi postaciami jak Olga Tokarczuk (laureatka Nagrody Nobla) czy Nathacha Appanah, przez panele dyskusyjne, po warsztaty literackie i pokazy filmowe. Wydarzenia zaplanowane są w różnych przestrzeniach Krakowa: od sceny MOS Teatru im. Juliusza Słowackiego po Pałac Potockich. Dzięki temu zarówno mieszkańcy miasta, jak i goście spoza Krakowa, mogą wybrać formę uczestnictwa odpowiadającą ich zainteresowaniom.

Konsekwentnie rozwijany Festiwal Conrada stawia na otwartość i dialog. W tym roku, podejmując temat nieposłuszeństwa – zarówno w literaturze, jak i poza nią – organizatorzy chcą nie tylko promować czytelnictwo, ale też zachęcać do krytycznego myślenia o świecie. To wydarzenie, które łączy pokolenia, pobudza do refleksji i daje realną szansę na zrozumienie współczesnych przemian społecznych oraz kulturowych.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa