W krakowskiej Wiśle nie wolno się kąpać. To kwestia bezpieczeństwa: przez miasto przebiega uczęszczany szlak żeglowny, a pod pozornie spokojną powierzchnią rzeki warunki mogą się zmieniać. Ratownicy krakowskiego WOPR patrolują wodę i bulwary, pomagają podczas powodzi oraz interweniują w sytuacjach zagrożenia życia. Według rzecznika organizacji Adriana Ptaka pomoc potrzebna jest niemal co drugi dzień.

Widok z bulwarów nie pokazuje wszystkich zagrożeń

Na bezpieczeństwo nad Wisłą wpływa znacznie więcej niż poziom wody. Nurt zmienia siłę i kierunek, niesie gałęzie, potężne konary oraz odpady. Jego zachowanie zależy również od budowli hydrotechnicznych: jazów, ostróg i stopni wodnych. Dlatego znajomość jednego fragmentu rzeki nie oznacza, że można przewidzieć warunki w każdym miejscu.

Szczególnie niebezpieczne jest zbliżanie się do stopni wodnych, także łodzią. Przyspieszający przepływ i powstające tam wiry mogą uniemożliwić człowiekowi wydostanie się na powierzchnię. To zagrożenie również dla osób przekonanych o swoich umiejętnościach pływackich.

Wyznaczenie kąpieliska wymagałoby wcześniejszego, szczegółowego zbadania jakości wody, nurtu, zmieniającego się dna i naturalnych przeszkód. Znaczenie ma też ruch jednostek korzystających z krakowskiego odcinka szlaku żeglownego. Sam łatwy dostęp do brzegu nie czyni więc danego miejsca odpowiednim do kąpieli.

Gdzie działają patrole i jak wygląda dyżur?

Patrolowany odcinek Wisły rozciąga się między stopniami Kościuszko i Dąbie. Ratownicy obserwują również bulwary. Całodobowe zabezpieczenie mają zapewniać trzyosobowe załogi, których zmiany trwają po 12 godzin.

Zanim zespół wyruszy na wodę, sprawdza paliwo, stan jednostek oraz wyposażenie ratownicze i medyczne. Gotowość sprzętu ma znaczenie zarówno przy pojedynczej interwencji, jak i podczas rozległych działań powodziowych. W czasie powodzi WOPR współpracuje z innymi służbami, docierając łodziami do zalanych terenów, ewakuując mieszkańców i przewożąc ich dobytek.

Wśród najtrudniejszych zdarzeń są utonięcia. Ratownicy spotykają także osoby w kryzysie emocjonalnym i poszkodowanych w wypadkach związanych z alkoholem lub innymi substancjami. Wchodzenie do wody pod ich wpływem, brawura oraz przecenianie własnych możliwości dodatkowo zwiększają niebezpieczeństwo.

Służba obejmuje ponadto zabezpieczanie wydarzeń nad rzeką, między innymi Wianków i Parady Smoków, a także edukację i profilaktykę. Członkowie organizacji wykonują te zadania ochotniczo, łącząc je z innymi obowiązkami.

Rzeka potrafi zatrzymać nawet motorówkę

Adrian Ptak, rzecznik krakowskiego WOPR, dołączył do organizacji w 2010 roku, mając 14 lat. Z powodzi w tym samym roku zapamiętał sytuację, w której motorówka mimo pracy silnika z pełną mocą była spychana do tyłu. To doświadczenie pokazało, dlaczego również przygotowana załoga musi stale oceniać ryzyko i dbać o własne bezpieczeństwo.

Przez lata poznał obie strony ratownictwa: bezskuteczną reanimację zakończoną śmiercią poszkodowanego i wdzięczność tych, których udało się ocalić. Po uratowaniu jednego z mężczyzn mała dziewczynka nazwała go bohaterem. Wspomnienia udanych akcji pomagają ratownikom radzić sobie z ciężarem trudnych interwencji.

Wyposażenie dopasowane do warunków

Podstawą działań na rzece są motorówki. Na płytszych akwenach przydają się natomiast polimerowe łodzie z płaskim dnem i małym zanurzeniem. Ratownicy korzystają także z piankowych pasów ratowniczych, nazywanych węgorzami, oraz bojek SP. Bojki służą również do samoratowania; jedna może utrzymać nawet siedem osób.

Sam sprzęt nie zastępuje przygotowania. Kandydat na ratownika wodnego musi mieć ukończone 18 lat, przejść 60 godzin zajęć teoretycznych i praktycznych oraz ukończyć kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy. Szkolenie obejmuje między innymi obserwowanie rzeki, ocenę warunków pogodowych i pomoc medyczną.

Po lecie pozostają szkolenia, lód i edukacja

Jesień i zima nie są dla WOPR przerwą w działalności. To czas doskonalenia umiejętności, przygotowania wyposażenia do następnego sezonu i działań profilaktycznych. Ratownicy uczą zasad zachowania na lodzie oraz postępowania po załamaniu tafli. Takie zajęcia pozostają potrzebne, bo również podczas chłodnych miesięcy ludzie wchodzą na zamarznięte zbiorniki.

Organizacja zajmuje się też otoczeniem Wisły: prowadzi patrole ekologiczne, organizuje sprzątanie rzeki i warsztaty dla młodych osób. Przy WOPR działa grupa młodzieżowa, której uczestnicy poznają ratowniczy warsztat i szkolą się. Młodzież nie bierze jednak udziału w akcjach ratowniczych.

Ponad sześć dekad krakowskiego WOPR

Działalność organizacji w Krakowie rozpoczęła się w 1963 roku. Formalnie zarejestrowano ją 11 maja 1971 roku; liczyła wówczas 790 członków. Kolejną istotną zmianę przyniosły przepisy z 2012 roku, od których każde WOPR funkcjonuje jako odrębna organizacja.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa